دانشجویان عدالتخواه رفسنجان

لُبِّ انتظار ما از دانشجویان عدالتخواهیست. (امام خامنه ای)

دانشجویان عدالتخواه رفسنجان

لُبِّ انتظار ما از دانشجویان عدالتخواهیست. (امام خامنه ای)

دانشجویان عدالتخواه رفسنجان

آخرین مطالب

پربیننده ترین مطالب

مطالب پربحث‌تر

آخرین نظرات

زمینه‌های صرفه‌جویی «مردم» در بخش انرژی و آب

در هر یک از دو بخش گاز و برق، سهم مردم (بخش خانگی) از مجموع مصرف این حامل‌های انرژی به‌ترتیب ۳۲ و ۳۱ درصد است و یکی از مصارف غالب به‌شمار می‌آید. در نتیجه، اصلاح الگوی مصرف و صرفه‌جویی در این بخش می‌تواند تأثیر بالایی در جبران کمبودها داشته باشد. در حال حاضر، به‌علت ارزان بودن انرژی برای مصرف‌کننده‌های نهایی، اجرای بسیاری از پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی از دید مردم توجیه اقتصادی ندارد و توسعه‌ی فناوری‌های نوین و پربازده و استفاده از تجهیزات کم‌مصرف با چالش مواجه است.

تجربه‌ی کشورهای توسعه‌یافته در این زمینه نشان می‌دهد که با وجود اثربخش بودن فرهنگ‌سازی در زمینه‌ی اصلاح الگوی مصرف و صرفه‌جویی، رفتار مصرفی مردم صرفاً با فرهنگ‌سازی و خواهش اصلاح نمی‌شود و لازم است برای اجرای صرفه‌جویی، انگیزه‌ی اقتصادی ایجاد کرد. حال اگرچه افزایش عمومی قیمت‌های انرژی می‌تواند انگیزه‌ی کافی را در مردم برای اصلاح الگوی مصرف و اجرای صرفه‌جویی ایجاد کند، اما بروز مشکلات اقتصادی و نارضایتی اجتماعی، مانعی جدی برای اجرای این راهکار به‌شمار می‌رود. براساس مطالعات صورت‌گرفته، برای کاستن از مشکلات اقتصادی و اجتماعی در مسیر گذار به آزادسازی قیمت‌ها، ضروری است از روش تعرفه‌گذاری پلکانی افزایشی (Increasing Block Tariff: IBT) برای قیمت‌گذاری انرژی و آب بهره برد. برمبنای این روش، لازم است میزان مشخصی از برق، گاز یا آب به‌عنوان الگوی مصرف تعیین شود و قیمت برای مصرف کمتر از الگو به‌صورت یارانه‌ای و برای مصرف بی‌رویه و مازاد بر الگو با قیمت آزاد اعمال شود. در این حالت، عموم مردم که مصرفی کمتر از الگو دارند، ‌ از افزایش قیمت مصون می‌مانند و تنها اقلیت پرمصرف رفتار مصرفی خود را اصلاح یا هزینه‌ی آزاد مصرف بالای خود را پرداخت می‌کنند. مقام معظم رهبری نیز در بیانات خود در جمع زائران و مجاوران حضرت امام رضا علیه‌السلام در اول فروردین ۸۸ فرموده بودند: «آن کسانی که مصرف کمی دارند، از کمک‌های دولتی، از کمک‌های عمومی بهره‌مند شوند. بعضی‌ها هستند به‌قدری کم آب مصرف می‌کنند که اگر دولت از آن‌ها پول آب را هم نگیرد، مانعی ندارد. بعضی‌ها ده برابر آن‌ها، بیست برابر آن‌ها آب مصرف می‌کنند. خُب این‌ها بایستی هزینه‌ی بیشتری بدهند.» در این حالت با تغییر رفتار مصرف‌کنندگان می‌توان الگوی مصرف را سالانه کاهش داد و در یک مسیر گذار دو تا سه‌ساله، به الگوی مطلوب رسید.

شکل3- مدل مفهومی نحوه‌ی اصلاح تعرفه‌ی حامل‌های انرژی و آب براساس مدل IBT


این روش قیمت‌گذاری در کشورهای توسعه‌یافته از جمله آمریکا، ژاپن و کره‌ِی جنوبی با هدف توسعه‌ی فناوری‌های کم‌مصرف و در کشورهای در حال توسعه از جمله چین و هند با هدف کاهش شدت مصرف و تشویق به صرفه‌جویی، به اجرا درآمده است. به‌عنوان نمونه، مطالعه‌ی بیش از ۹۰ تجربه‌ی بین‌المللی و طرح‌های پایلوت در بریتانیا، نشان می‌دهد استفاده از تعرفه‌گذاری پلکانی افزایشی (IBT) برای آب در بخش خانگی، می‌تواند مصرف را در فصل سرد تا ۱۵ درصد و در فصل گرم تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
 

کشور ایالت میانگین کاهش مصرف آب با استفاده از IBT
آمریکا ایلینویز 15%
تگزاس (سن‌آنتونیو) 14%
اُرِگان 10%
فلوریدا 14%
اسپانیا بارسلون 10%
جدول ۱- تأثیر استفاده از مدل IBT بر میزان مصرف آب در برخی از ایالت‌های آمریکا و اسپانیا
 

با وجود پلکانی بودن تعرفه‌ی گاز و برق و اجرای سه فاز از طرح هدفمند کردن یارانه‌ها، همچنان تمامی پله‌های تعرفه‌ی این حامل‌های انرژی، یارانه‌ای محسوب می‌شود، زیرا با فرض قیمت آزاد هزار تومان به‌ازای هر مترمکعب گاز و پانصد تومان به‌ازای هر کیلووات ساعت برق، تعرفه‌ی پله‌ی آخر گاز و برق در مناطق عادی مانند تهران به‌ترتیب برابر ۴۸۳ و ۲۹۳ تومان و به‌مراتب کمتر از قیمت آزاد آن‌هاست. در شرایط فعلی، مصرف بیشتر و خارج از الگو نیز با یارانه همراه است و هر مصرف‌کننده‌ای که بیشتر انرژی مصرف می‌کند، به‌میزان بیشتری از یارانه‌ی پنهان انرژی بهره می‌برد که برخلاف منطق و عدالت است. براساس محاسبات، یارانه‌ی پنهانی که در اثر مصرف برق و گاز به مشترکین پرمصرف اختصاص می‌یابد، برای برق ماهانه سیصد هزار تومان و برای گاز ماهانه یک میلیون تومان است.

شکل4- مقایسه‌ی یارانه‌ی پنهان برق برای پرمصرف‌ها و کم‌مصرف‌ها

شکل5- مقایسه یارانه پنهان گاز برای پرمصرف‌ها و کم‌مصرف‌ها

جمع‌بندی
در حال حاضر، بخشی از منابع انرژی کشور پس از تولید و قبل از آنکه به دست مردم برسد، در نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و شبکه‌های انتقال و توزیع برق، گاز و آب به هدر می‌رود. بخش دیگری از منابع انرژی کشور نیز به‌علت سوءمصرف، توسط مردم و مصرف‌کننده‌های نهایی انرژی تلف می‌شود. در نتیجه، لازم است دولت و مردم هر یک در بخش‌های مربوط به خود، نسبت به اصلاح وضع موجود، اقدامات جدی به مورد اجرا گذارند. در این میان، نقش دولت به‌عنوان سیاست‌گذار در اتخاذ تصمیمات راهبردی، از اهمیت بیشتری برخوردار است. دولت می‌تواند با استفاده از علامت قیمت‌ها، انگیزه‌ی صرفه‌جویی را در مردم ایجاد کند. همچنین با توجه به بند یک سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی مبنی بر مشارکت آحاد جامعه در اقتصاد، لازم است زمینه‌ی مشارکت مردم در پروژه‌های صرفه‌جویی انرژی در بخش تحت مدیریت دولت نیز فراهم شود تا بتوان نسبت به حل این معضل نه چندان پیچیده در کوتاه‌مدت امید داشت.
 
منبع:KHAMENEI.IR

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۴/۰۵/۰۹
دانشجویان عدالتخواه

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی